در ميان شهرها و مناطق مختلف ايران، تربت جام شهري است كه پيدايش آن علاوه بر تبعيت از وضعيت اقليمي و تاثير پذيري از فراز و نشيب هاي تاريخي و رويدادهاي گوناگون سياسي، وجود شخصيت شيخ احمد و اعقاب وي عامل مهمي در گسترش روستايي به نام (معد آباد) به صورت يك منطقه شهري بوده است. ظاهراً ججام در آن روزگار به منطقه وسيعي به وسعت شهرستان تربت جام فعلي اطلاق مي گرديد و كرسي آن شهر بوزجان بود. امروزه بقاياي اين شهر قديمي در حدود 18 كيلومتري شرق تربت جام به هيئت مجموعه اي از تپه هاي كوچك و بزرگ محصور و زمينهاي زراعي ديده ميشود كه به استاد روايات تاريخ و بررسي هاي باستان شناسي روزگاري به عنوان شهري پر رونق و آباد بوده است. اين شهر اسلامي كه در متون كهن به نام هاي بوژگان، بوزگان و پوچگان نيز آمده تا اوايل سده هفتم ه.ق همواره مركز ولايت جام بوده و بر اين اساس اعتبار و اهميت خاصي داشته است. به طور كلي اين محوطه وسيع در سه بخش ارگ بوزجان، شهر بوزجان و مقبره ابوذر بوزجاني قابل مطالعه است. ارگ از قسمتهايي است كه در بخش شمال شرقي اين محوطه به صورت تپه اي عظيم خودنمايي مي كند. به احتمال زياد شهر بوزجان در اواسط قرن هفتم هجري در جريان پورشهاي پياپي مغولات ويران شده است، زيرا مورخين قرون بعدي به ندرت از بوزجان ياد نمودند. بنا بر روايات جغرافيا نويسان سده هاي اسلامي ناحيه جام داراي ديه ها و توابع بي شماري بود (معدآباد) يكي از آنها به شمار مي آمد. چنانكه ذكر شد اين روستا همان مكاني است كه شيخ احمد در آن خانقاهي براي موعظه و تدريس مريدان و پيروانش بر پا نمود و از آن به بعد (معدآباد) محل تردد ارادتمندان و زائران وي گرديد و هر روز بر اهميت و اعتبار ان افزوده شد. از سوي ديگر اين روستا صحنه وقوع محالس و حوادثي است كه در داستانهاي (خلاصه المقامات) روايت گرديده است. همچنين عزيمت حكمرانان حكومتي، عرفا، مريدان شيخ و انديشمندان براي ديدار با شيخ اين روستاي كوچك را به آوازه و شهرت رساند از جمله مي توان به ديدارهاي ناصر الدين (معزالديت) ابواحارث احمد سلطان سنجر سلجوقي، پسرسلطان ملك شاه با شيخ در معدآباد اشاره نمود و حتي پس از وفاتش نيز اعقاب سلطان سنجر بر پيرامون مزارش بناهايي ايجاد نمودند. اينامر باعث ايجاد يك مركزيت مذهبي براي اين روستا شد و در اندك زماني آوازه شيخ و كراماتش در همه نقاط پراكنده گرديد. در پي آن مشتاقان طريقت حق بودند كه براي كسب فيض از محضر وي به اين منطقه سرازير شدند و اين مركزيت مذهبي از اواخر سده پنجم ه.ق نقش مهمي در رونق و آباداني (معدآباد) ايفا نمود. شهر بوزجان نيز تحت تاثير وجود شيخ رفت و آمد سلاطين وتوجهات آنها به معدآباد به تدريج به منطقه كوچكي تبديل گرديد و محل خاكسپاري شيخ احمد در كتب تاريخي به شكل تربت شيخ جام وارد شد. پس از وفات شيخ خاندان وي علاوه بر دارا بودن منصب شيخ الاسلامي و نفوذ مذهبي، به سبب خويشاوندي با سلاطين قدرتمند (آل كرت) كه هرات و توابع ان را در دوران ايلخانان در دست داشتند سبب رونق و آبادي بيشتر شهر تربت جام گرديد و همين ارادتها به شخصيت عرفاني شيخ احمد و خاندان وي بود كه در جايگاه مزار اين عارف بزرگ بناهايي ساخته شد و بدين ترتيب مجموعه معماري – آرامگاهي مزار شيخ الاسلام احمد جام گسترش يافته و در طول تاريخ به اين حد و غايت به لحاظ زيبايي، شكوه و عظمت رسيد.